Leeswijzer-Nieuwsbrief
Afdrukken print contact contact lettergrootte:standaard groot

Leeswijzer - Nieuwsbrief
Eindversie project: december 2016. Update tekst tot en met december 2018.

Introductie

Het project ’55-plus Sport & Leefstijl’ stimuleert het sporten-bewegen én leren-ontwikkelen' van de nieuwe generatie, geboren in de jaren veertig, vijftig en begin zestig. Het is gekoppeld aan een ontwikkelingsonderzoek in de periode 2009 t/m 2016. Dit project is een vervolg op eerdere projecten en onderzoeken onder de naam 'Actief leren onderwijzen'. Deze waren gericht op de Lichamelijke opvoeding op school - met name voortgezet onderwijs - de (jeugd)sport en lerarenopleidingen voor vakleraren LO.
De concepten die de basis vormen van ‘actief leven’ vormen samen één praktijktheorie van jong tot oud. De OLDACTION-site beschrijft deze praktijktheorie en doet verslag van het onderzoek naar de ontwikkeling op dit gebied. De kern van ’55-plus Sport & Leefstijl’ is gebaseerd op twee publicaties: 'Sport op maat' (2010) en 'Activo's doen het anders,...' (2012) en is verder op deze site uitgewerkt als totaalplaatje voor deelnemers, kartrekkers en coördinatoren van '55-plus clubs'. Daarnaast óók voor mbo- en hbo-studenten van Sport en bewegen/CIOS-opleidingen en opleidingen voor Lichamelijke Opvoeding (ALO’s of Instituten voor sportstudies).
De kern van het leefstijldeel voor de 55-plusser is……
 

‘Actief/initiatiefvol of ondernemend leven, sporten/bewegen, leren/ontwikkelen’ van de 55-plusser wordt toegepast op het gebied van werken, zorgen, genieten en leren/ontwikkelen.
Maar zowel jong als oud ambieert een actief leven. Daarvoor is een optimaal fysiek, sociaal én mentaal-cognitief beleven, leren en ontwikkelen nodig. Het te realiseren niveau is afhankelijk van de eigen competenties én de verandermogelijkheden van omgeving(en). Actief ontwikkelen vereist een veelzijdige en veelvormige inhoud op een of meerdere gebieden en de bereidheid daarmee 'allround' te willen functioneren. Sport of bewegen, een aspect van ontspanning, is zo’n gebied dat een fysiek, sociaal en mentaal ontwikkelen én een optimaal presteren c.q. ervaren mogelijk maakt. Het bepaalt het persoonlijk welbevinden of dat van een groep.  
Een actieve leefstijl floreert bij het meer zelfstandig, zelfsturend en zelfverantwoordelijk handelen én het steeds weer investeren in jezelf, in de relaties met … en het inspireren van anderen (door coachen of begeleiden) plus het veranderen van omgevingen. Samenwerkend leren in een ‘club’ zorgt voor inhoudelijke ontwikkeling (je gaat beter samen volleyballen) én de ‘wijze van deelnemen’ (toenemende betrokkenheid). En uiteindelijk het actief participeren in de samenleving.
Het op deze manier handelen is complex en vereist samenhang door het leren van totaalplaatjes én de samenhang tussen fysieke én mentale coördinatie. Ook de mens is een ‘totaalplaatje’ (van lichaam, geest, omgeving) die de werkelijkheid al belevend waarneemt. Dat vereist het begrijpen, integreren en toepassen van kennis en vaardigheden


Het project ’55-plus Sport & Leefstijl is in december 2016 afgerond. De update van de site is tot en met december 2018 uitgevoerd. Per link zijn de bijstellingen in 'versies' aangegeven. Als die aanduiding ontbreekt is de 'versie: december 2016'. Informatie is bedoeld voor de 55-plusser, kartrekker, sporttrainer, coördinator, leefstijlcoach, opleider van én derde of vierdejaars mbo- of hbo-studenten op het gebied van sport én lichamelijke opvoeding. 
Elke bijdrage is gebaseerd op een bepaald lees-/ontwikkelniveau. Basisinformatie op mbo- niveau is aangeduid als niveau 1 en Verdiepende informatie op hbo- niveau is aangeduid als niveau 2. In samenhang hiermee is de aard van de informatie gelaagd opgebouwd: op fundamenteel, plan- en/of praktijkniveau. U kunt op basis van onderwerp, leesniveau en aard van de informatie zelf uw ontwikkelroute kiezen. Maak dan bij WERKWIJZE OA-CLUB gebruik van:
Leidraad voor 'Zelfontwikkeling voor 55-plus Sport en Leefstijl' . U kunt 'vrij' over al onze informatie beschikken. Bestanden zijn dan ook gratis te downloaden. Bij gebruik van de informatie 'ten behoeve van derden', verwachten we een verwijzing naar de 'OLDACTION- 55- plus Sport & Leefstijl' (Timmers e.a., 2016)’.

LEESWIJZER
HOME & LEESWIJZER geven de structuur van ‘Actief Leven - Sporten - Ontwikkelen’ en van deze site aan. Visie en missie van ’55-plus Sport & Leefstijl’ heeft drie centrale thema’s (hierna 1,2,3 genummerd). Daarin geven vier kernartikelen een schets van ons 'totale leefstijlplaatje. 

1
ACTIEVE LEEFSTIJL - kernartikel 1: Sociale innovatie voor de 55-plusser die 'anders' wil sporten en leven - kernartikel 2: Fysiek en mentaal actief leven .
Verder enkele artikelen die opvattingen nader uitwerken. Zie de INTRO bij deze link. Aansluitende praktijkuitwerkingen zijn:
CLUBVORMING & VOORBEELD CLUBVORMING. Voor geraadpleegde bronnen: zie een deel van LITERATUUR.

ANDERS SPORTEN - kernartikel 3: Het 'nieuwe' sporten (en leven) van de 55-plusser en enkele artikelen die opvattingen nader uitwerken.
De INTRO bij deze link helpt u verder. Aansluitende praktijkuitwerkingen:
CLUBVORMING, VOORBEELD CLUBVORMING, SPORTVORMEN & SPORT ONTWIKKELEN. Voor geraadpleegde bronnen: zie een deel van LITERATUUR.

3
LEREN & ONTWIKKELEN. - kernartikel 4 (leesniveau 1): Een leven lang bewegen-sporten en leren & ontwikkelen!' & kernartikel 4 (leesniveau 2): Leren & Ontwikkelen, een leven lang!  Aansluitende praktijkuitwerking: SPORT ONTWIKKELEN. Voor geraadpleegde bronnen: zie een deel van  LITERATUUR.

De link
OA-ONTWIKKELGROEP  geeft een overzicht van de bij het 55-plus project betrokken ontwikkelaars-onderzoekers en ondersteuners van 2009 tot en met december 2016. 
Bij
WERKWIJZE OA-CLUB is  de organisatie, aanpak en ontwikkeling van de projectclub in dezelfde periode beschreven. Bij deze link kunt u zich ook globaal oriënteren op het ‘wat, hoe en waarom’ van OLDACTION en haar projecten. Opleiders en studenten van mbo- en hbo-opleidingen vinden hier het (zelfstudie-)infoboek 'Bouwstenen van een sociale innovatie voor 55-plus Sport & Leefstijl’. Gratis te downloaden als mbo ( pdf 1 bestand ) of hbo-versie ( pdf 2 bestand ).

Verder treft u in drie bijdragen de opzet en uitvoering en van de door verschillende projectgroepen uitgevoerde ontwikkelingsonderzoeken c.q. -projecten én het verslag van het laatste project, '55-plus Sport & Leefstijl'. 
Bij
LINKS treft u verwijzingen naar informatie over: (a) sportmogelijkheden, (b) leren/ontwikkelen, (c) gezondheid, (d) sportreizen, (e) werk en financiën. 


Nieuwsbrief  
     
De basis van het project '55-plus Sport & Leefstijl bestaat uit twee concepten ‘Actief leren onderwijzen en sporten (van 1999 tot en met 2010)’ en ‘Actief leven, bewegen en ontwikkelen (2007 tot en met 2017)’. Het eerste concept is toegepast op het gebied van ‘lichamelijk opvoeding in het voortgezet onderwijs, opleidingen voor vakleraren LO (ALO-Groningen) en de (jeugd)sport’. Vanaf 2009 tot en met 2018 is het tweede concept ontwikkeld op basis van verder ontwikkelingsonderzoek op het gebied van ‘55-plus Sport & Leefstijl’. In het kader van beide projecten is een reeks publicaties verschenen, die in pdf- basisbestanden zijn opgenomen. U kunt ze hier (gratis) downloaden …

Actief leren onderwijzen en sporten
*(2003), ‘Krachtig’ opleiden van vakdocenten bewegingsonderwijs. Een onderzoek naar de effecten van een ‘krachtige’ leerwerkomgeving op de professionele ontwikkeling van (vak)Leraren In Opleiding LIO). Proefschrift. Haarlem: De Vrieseborch. Kern: activerende leerwerkomgevingen voor aanstaande professionals. Bestanden: 
pdf-PROMO-dl.1 , pdf-PROMO-dl.2pdf-PROMO-dl.3 , pdf-PROMO-dl.4.
*(2005), Actief leren onderwijzen. Haarlem: De Vrieseborch. Kern: uitwerking van activerende leeromgevingen voor leerlingen op VO-scholen. Bestanden:
pdf-ALO1-dl.1, pdf-ALO1-dl.2, pdf-ALO1-dl.3.
*(2006), Didactiek voor Sport en Bewegen. Baarn/Haarlem: Tirion/ De Vrieseborch. Kern: actief leren onderwijzen door vakleraren LO ... en leren sporten door sporttrainers. Bestanden: 
pdf-BDO-dl.1pdf-BDO-dl.2, pdf-BDO-dl.3pdf-BDO-dl.4.
*(2007). Voor applaus moet je het niet doen! Ontwikkelen van (beter) leren sporten en bewegen! Baarn: De Vrieseborch/Tirion. Kern: actief leven, leren en ontwikkelen op het gebied van Sport & Leefstijl. Bestanden:
pdf.-TAR-dl.1, pdf-TAR-dl.2, pdf-TAR-dl.3, pdf-TAR-dl.4
*(2008). Slim leren hoe te leren spelen of sporten. Schema’s, werkpatronen en vuistregels voor het zelfstandig didactisch handelen. Groningen: interne HIS- publicatie. Kern: het spelen of sporten al doende leren en ontwikkelen.  Zie voor dit bestand bij
SPORT ONTWIKKELEN.   
*(2009). Ontwikkelen van het (beter) leren en sporten op school: van 1970-2010. Over lijnen en relaties in de vakdidactiekontwikkeling van de Lichamelijke Opvoeding in Nederland vanuit een bewegingsonderwijskundig perspectief. Nieuwegein: Arko Sports Media. Kern: ontwikkeling van het beroep van 'vakleraar LO' in Nederland. Bestanden:
pdf-VADILO-dl.1 en pdf-VADILO-dl.2. .

Actief leven, bewegen en ontwikkelen

*(2010).
Sport op maat. Handreikingen voor een fysiek en mentaal actieve leefstijl van je 35e tot je 100e. Nieuwegein: ARKO Sports Media. Kern: beleven, leren, ontwikkelen op sportgebied voor 35-plussers. Informatie over dit basisboek is te vinden bij ANDERS SPORTEN, Basisboek SOM-Sporten op Maat voor 55-plus Sport & Leefstijl .
*(2012).
Activo's doen het anders, op maat en zeker na hun 50e . Een praktische filosofie voor een fysiek en mentaal actieve leefstijlontwikkeling. Nieuwegein: Arko Sports Media. Kern: ontwikkeling van een fysiek en mentaal actieve, gezonde en zinvolle leefstijl voor de nieuwe generatie ouderen, geboren in de jaren veertig, vijftig en begin zestig.  Zie ACTIEVE LEEFSTIJL: Basisboek ALO2- Activo's ....etc. voor 55-plus Sport & Leefstijl


Samenvatting 'Actieve Leefstijl' van de 55-plusser.

De evolutie van de mens is steeds meer afhankelijk van technologie-, kennis- of dataontwikkeling én onze omgang daarmee. Informatie- en communicatietechnologie speelt hierin een belangrijke rol. De biologische én culturele evolutie van de mens gaat door. Zowel in de aanleg als door de omgeving. Met name de nieuwe generatie – geboren in de jaren veertig, vijftig en begin zestig – en latere  willen actief en ondernemend zijn én voortdurend in ontwikkeling blijven. Daarmee zorg je voor zelfstandig en zelfverantwoordelijk handelen en een leven dat behalve actief ook gezond en zinvol is.

Voor en na je 55e is het deelnemen aan vele, naar aard gevarieerde ‘clubs’ (groepen of netwerken), aan te bevelen. Interessegebondenheid is wenselijk om samenwerkend leren en ontwikkelen en het elkaar begeleiden/coachen een kans te geven. We investeren zo met het oog op de toekomst: in onszelf, in de relaties met anderen en in het inspireren van anderen en in onze omgeving(en). Met een actieve, ondernemende leefstijl streven we naar een optimaal presteren en ervaren op vele gebieden van leren, werken, zorgen en genieten. Het gaat daarbij zowel om het ontwikkelen van de ‘aard/inhoud’ als de ‘wijze van deelnemen/omgang’.

De pijlers van zo’n levenslange en actieve leefstijl, veel/dagelijks bewegen en sporten & leren en ontwikkelen, stimuleren ons optimaal functioneren. Dat houdt in….
1 regelmatig (dagelijks) inspanning leveren op driekwart van je persoonlijk maximaal mogelijke vermogen tot (fysieke en mentale) coördinatie;
2 doe dat in cycli van beleven, leren, ontwikkelen (of leren hoe te leren);
3 streef op vele gebieden -ook in samenhang - naar ontwikkeling in breedte en diepgang op elk niveau en in elke levensfase (opnieuw). Wees allround. Toon vaardigheden op vele gebieden en ontwikkel ‘totaalplaatjes’ van taak- of activiteitengebieden, zoals volleybal, aan kunst doen of werken aan een ontwikkelingsproject op het gebied van zorg. Besef dat jij hier ook als een ‘totaal’ in functioneert (sociaal, motorisch, cognitief bewust en onbewust)

Doel is een leven lang of zo lang mogelijk ‘midden in de samenleving’ blijven staan door actieve deelname in en aan vele ‘clubs’. Zoals 55-plus sportclubs, die het volgende totaalplaatje vertonen….

’Ik wil sporten omdat ik een/deze sportvorm uitdagend en plezierig vind en deze sportgericht is. Ik wil vooral beleven, maar ook optimaal op maat presteren en mezelf fysiek en mentaal te ontwikkelen. Dat doe ik samen met sporters van ongeveer dezelfde leeftijd en met verschillende mogelijkheden. Het samen een activiteit regelen en ontwikkelen, maakt het nog leuker en uitdagender. Een kartrekker begeleidt de groep, maar de groep zelf regelt en ontwikkelt in principe alles zelf. Sport is voor ons de vereenvoudigde wedstrijdsport (kleiner veld, minder spelers, ander materiaal) die we in onderling verband beoefenen. Regels worden op de mogelijkheden van de groep en – eventueel op die van individuele spelers - afgestemd. Samen een sport beleven door het uitvoeren van een eind(sport)vorm, is het belangrijkste. Naast voldoende beleving gaat het ook om het al doende leren of verbeteren van sportvaardigheden. Maar ieder op een eigen niveau. Het zelf en samen een sportvorm - op de langere termijn-  verder ontwikkelen, is wenselijk. Dat doe je door elkaar ‘al vragend’ te begeleiden of coachen, maar alleen als je daar prij op stelt. Time outs bieden daarvoor mogelijkheden.
‘Matig intensief’ bewegen is optimaal als dat gebeurt met driekwart inspanning van je persoonlijk maximaal coördinatievermogen op fysiek (is: doelgericht handelen) en mentaal gebied (is: strategisch handelen). Een brede of allround ontwikkeling van de coördinatie is bij het ouder worden op elk niveau aan te bevelen. 
Voldoende intensief sporten in clubverband is gezond. Het ontspant omdat zowel de sportvorm als de wijze van deelnemen plezier geeft. Iedereen neemt hieraan optimaal deel: mannen en vrouwen, beginners en gevorderden, met goede en matige conditie, gezonde sporters en met fysieke beperkingen (chronische ziekten). De groep zelf zorgt voor een veilige, verantwoorde en activerende (sport)omgeving en een ‘goed omgaan’ met de verschillen van elkaar. De kwaliteit van het ‘omgaan met elkaar’ hangt ook af van de in de club aanwezige specifieke sport-/werkervaring’.